NL
EN 
Eetbare oliën zijn gevoelig voor oxidatie. Zodra olie in contact komt met zuurstof, kunnen geur- en smaakverandering, verkleuring en verlies van waardevolle bestanddelen zoals antioxidanten en vitamine E optreden. Dit geldt voor uiteenlopende oliën, zoals olijfolie, notenolie, zonnebloemolie en koolzaadolie. Stikstof biedt hiervoor een effectieve oplossing: het gas verdringt zuurstof op de momenten waarop de olie het meest gevoelig is voor oxidatie, van opslag en raffinage tot afvullen en transport.
In een eerdere blog gingen we in op stikstof binnen de voedingsmiddelenindustrie in het algemeen. In deze blog leest u specifiek waarom oxidatie bij eetbare oliën ontstaat, hoe stikstof wordt toegepast en waar u op moet letten, ongeacht het type olie dat u produceert.
Waarom oxideren eetbare oliën?
Oliën bestaan grotendeels uit vetzuren, waarvan een deel onverzadigd is. Juist deze onverzadigde vetzuren reageren gemakkelijk met zuurstof. Dit proces, ook wel autoxidatie genoemd, verloopt sneller wanneer:
- de olie veel onverzadigde vetzuren bevat;
- de olie wordt blootgesteld aan licht (vooral UV-licht);
- de temperatuur stijgt;
- sporen van metalen, zoals ijzer of koper, aanwezig zijn en als katalysator werken.
Het gevolg is kwaliteitsverlies in de vorm van geur- en smaakafwijkingen, verkleuring en een kortere houdbaarheid. Vooral bij koudgeperste en ongeraffineerde oliën, waarbij aroma's, antioxidanten en andere natuurlijke bestanddelen behouden moeten blijven, is oxidatie snel merkbaar.
Waarom stikstof bij de productie van eetbare olie?
Door zuurstof te vervangen door stikstof op de plaatsen waar olie gevoelig is voor oxidatie, wordt het oxidatieproces aanzienlijk vertraagd. Hierdoor blijven zowel de kwaliteit als de houdbaarheid van de olie beter behouden.
Dit heeft direct invloed op:
- een langere houdbaarheid;
- behoud van kleur, geur en smaak;
- behoud van waardevolle bestanddelen zoals polyfenolen en vitamine E;
- een constantere productkwaliteit.
Stikstof is een inert gas. Het reageert niet met de olie, is kleurloos, reukloos en smaakloos en kan daarom veilig in direct contact met het product worden toegepast zonder de samenstelling te veranderen.
Waar wordt stikstof ingezet in het productieproces van olie?
Inertisering van opslagtanks en silo's
Na de persing of raffinage wordt olie vaak gedurende langere tijd opgeslagen voordat deze
verder wordt verwerkt of afgevuld. Door een stikstoflaag boven de olie in de tank aan te
brengen (tank blanketing), wordt het binnendringen van omgevingslucht sterk beperkt.
Hierdoor blijft het zuurstofgehalte in de tank laag, waardoor oxidatie aanzienlijk wordt
vertraagd en de kwaliteit van de olie behouden blijft.
Bij grote opslagtanks en buffervaten wordt hiervoor vaak een stikstofgenerator met membraantechnologie toegepast.
Bescherming tijdens persing en raffinage
Tijdens processtappen zoals persen, bleken en deodoriseren is eetbare olie extra gevoelig voor oxidatie.
Bij koudgeperste oliën wordt daarom het contact met zuurstof tijdens en direct na de persing zoveel mogelijk beperkt om natuurlijke aroma's, antioxidanten en andere waardevolle bestanddelen te behouden.
Ook tijdens het bleken en deodoriseren neemt de kans op oxidatie toe doordat de olie wordt verwarmd. Daarom wordt het zuurstofgehalte tijdens deze processtappen zoveel mogelijk beperkt, bijvoorbeeld door een inerte stikstofatmosfeer of, afhankelijk van het productieproces, door stikstof als bescherm- of strippinggas toe te passen. Hierdoor blijven smaak, kleur en voedingswaarde beter behouden.
Beschermende atmosfeer bij het afvullen
Tijdens het afvullen van flessen, blikken of vaten wordt de aanwezige lucht in de verpakking vaak vervangen door stikstof voordat deze wordt afgesloten. Hierdoor bevat de headspace nog slechts een zeer geringe hoeveelheid zuurstof, waardoor oxidatie na het afvullen aanzienlijk wordt beperkt en de houdbaarheid van de olie toeneemt.
Bescherming tijdens transport
Ook tijdens transport in IBC's, vaten of tankwagens kan een stikstofkussen boven de olie worden aangebracht. Hierdoor blijft het zuurstofgehalte laag, waardoor de olie ook tijdens langdurig transport beter beschermd blijft tegen oxidatie.
Stikstof bij verschillende soorten eetbare olie
Het principe achter stikstofgebruik is voor iedere eetbare olie hetzelfde: zuurstof verdringen op de momenten waarop oxidatie kan optreden. De mate waarin bescherming nodig is, verschilt echter per oliesoort. Dit hangt voornamelijk af van de vetzuursamenstelling en de mate van raffinage.
Olijfolie
Vooral extra vierge olijfolie is gevoelig voor oxidatie. Omdat deze olie koudgeperst is en rijk is aan onverzadigde vetzuren en polyfenolen, is bescherming tegen zuurstof belangrijk om smaak, aroma en voedingswaarde optimaal te behouden.
Notenoliën
Walnootolie, hazelnootolie en amandelolie bevatten relatief veel meervoudig onverzadigde vetzuren. Hierdoor oxideren zij sneller dan veel andere oliën. Omdat notenoliën bovendien vaak in kleinere batches worden geproduceerd, is bescherming tijdens iedere processtap van belang.
Zaadoliën
Zonnebloemolie, koolzaadolie (raapolie), druivenpitolie, lijnzaadolie en sesamolie worden
vaak op grotere schaal geproduceerd. Bij deze oliën speelt stikstof vooral een belangrijke
rol tijdens opslag, transport en afvullen.
Overige plantaardige oliën
Ook voor avocado-olie, palmolie en andere plantaardige oliën geldt dat bescherming tegen zuurstof belangrijker wordt naarmate de olie meer onverzadigde vetzuren bevat en minder sterk is geraffineerd.
Ongeacht het type olie blijft de werkwijze grotendeels gelijk: stikstof wordt toegepast op de momenten waarop de olie met lucht in aanraking kan komen. De benodigde mate van bescherming verschilt echter per product en proces.
Wat is het verschil met MAP bij andere voedingsmiddelen?
Waar bij veel voedingsmiddelen wordt gesproken over Modified Atmosphere Packaging (MAP) met een mengsel van stikstof en CO₂, wordt bij eetbare oliën doorgaans gekozen voor een beschermende atmosfeer met stikstof.
Bij vaste voedingsmiddelen helpt CO₂ de groei van micro-organismen te remmen. Bij eetbare olie staat juist het beperken van oxidatie centraal. Bovendien is CO₂ reactiever dan stikstof, waardoor stikstof beter geschikt is als inert beschermgas voor oliën.
Deze beschermende atmosfeer wordt niet alleen toegepast tijdens het afvullen, maar ook tijdens opslag en, afhankelijk van het productieproces, tijdens verschillende raffinagestappen. Het doel is steeds hetzelfde: het zuurstofgehalte gedurende de gehele keten zo laag mogelijk houden, zodat oxidatie sterk wordt beperkt en de kwaliteit van de olie behouden blijft.
Welke stikstofzuiverheid heeft u nodig?
Niet iedere toepassing vraagt om dezelfde stikstofzuiverheid. Een hogere zuiverheid levert niet automatisch een beter resultaat op en kan de operationele kosten onnodig verhogen.
De optimale combinatie van zuiverheid, capaciteit en werkdruk hangt af van het productieproces, de gewenste houdbaarheid en de gevoeligheid van de betreffende olie.
Hoe wordt stikstof op locatie geproduceerd?
Een stikstofgenerator produceert stikstof uit omgevingslucht via membraantechnologie of PSA-technologie (Pressure Swing Adsorption).
Membraantechnologie
Membraangeneratoren worden veel toegepast voor inertisering van opslagtanks en andere toepassingen waarbij een middelhoge stikstofzuiverheid voldoende is. De techniek is energiezuinig, onderhoudsarm en produceert continu stikstof.
PSA-technologie
Wanneer een hogere stikstofzuiverheid gewenst is, wordt vaak gekozen voor PSA-technologie. Bij zuurstofgevoelige voedingsmiddelen, waaronder hoogwaardige eetbare oliën, wordt PSA regelmatig toegepast. Welke techniek het meest geschikt is, hangt af van de gewenste stikstofzuiverheid, het benodigde debiet en de eisen van het productieproces.
Waar moet u op letten?
Gaskwaliteit 
Wanneer stikstof in direct contact komt met eetbare olie, moet deze geschikt zijn voor toepassingen binnen de voedingsmiddelenindustrie en vrij zijn van ongewenste
verontreinigingen.
Continuïteit van de gasvoorziening
Een onderbreking van de stikstofvoorziening kan leiden tot kwaliteitsverlies of
productiestilstand. Met een stikstofgenerator op locatie is continu stikstof beschikbaar,
zonder afhankelijk te zijn van externe leveringen.
Juiste dimensionering
De benodigde capaciteit, werkdruk en stikstofzuiverheid verschillen per toepassing. Een goed gedimensioneerde installatie voorkomt zowel overcapaciteit als onvoldoende bescherming.
Stikstof voor uw olieproductieproces bij Avilo
Avilo is gespecialiseerd in Food Grade stikstof- en persluchtsystemen voor de voedingsmiddelenindustrie. Wij adviseren over de juiste stikstofoplossing voor iedere processtap, van opslag en raffinage tot afvullen en transport. Daarbij kijken we niet alleen naar de gewenste stikstofzuiverheid, maar ook naar capaciteit, energieverbruik en bedrijfszekerheid.
Benieuwd wat stikstof voor uw productieproces kan betekenen? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek of een gerichte kostenindicatie.
