Elke persluchtinstallatie produceert water. Omgevingslucht bevat waterdamp en zodra die lucht na het comprimeren afkoelt, slaat een deel daarvan neer als vloeibaar condensaat. Bij een oliegesmeerde compressor neemt dat water onderweg compressorolie mee. Daarmee is het geen restproduct dat u kunt laten staan, maar bedrijfsafvalwater dat u moet afvoeren én behandelen voordat het geloosd mag worden.
In deze blog leest u hoe condensaat ontstaat, wat onvoldoende afvoer u per jaar kost, hoe u kiest tussen de verschillende uitvoeringen condensaataftap en waarop u let bij de selectie van een condensaatreiniger.
Wat is condensaatbehandeling?
Condensaatbehandeling is het geheel van afvoeren en reinigen waarmee u condensaat uit de persluchtinstallatie haalt en geschikt maakt voor lozing. Het proces bestaat altijd uit twee stappen, uitgevoerd door twee verschillende componenten:
- de condensaataftap verwijdert het verzamelde condensaat uit de installatie;
- de condensaatreiniger, ook wel olie-waterafscheider genoemd, scheidt daarna de olie van het water.
De twee zijn niet uitwisselbaar. Een aftap zonder reiniger levert u een vat gevaarlijk afval op; een reiniger zonder goed werkende aftap krijgt het condensaat niet eens te zien.
Hoe ontstaat condensaat, stap voor stap?
- Aanzuigen
De compressor zuigt omgevingslucht aan. Die lucht bevat altijd waterdamp. Hoeveel, hangt af van de temperatuur en de relatieve luchtvochtigheid op dat moment. - Comprimeren
Tijdens het comprimeren stijgen druk en temperatuur. De waterdamp blijft in gasvorm, maar zit nu in een veel kleiner volume geperst. Bij een oliegesmeerde machine komt hier compressorolie bij. - Afkoelen onder het drukdauwpunt
In de nakoeler en de rest van de installatie koelt de perslucht weer af. Zodra de temperatuur onder het drukdauwpunt zakt, kan de lucht de waterdamp niet meer vasthouden en condenseert een deel ervan tot vloeibaar water. - Verzamelen
Het condensaat verzamelt zich in de nakoeler, de persluchtketel, de filters en de droger. Op elk van die punten moet het eruit.
Hoeveel condensaat u krijgt, verschilt sterk per dag. Aanzuigtemperatuur, luchtvochtigheid, compressorcapaciteit en bedrijfsregime bepalen samen de belasting. Op een warme, vochtige zomerdag kan de hoeveelheid eenvoudig verdubbelen ten opzichte van de winter. Dimensioneer daarom op de piek, niet op het jaargemiddelde.
Wat kost onvoldoende condensaatafvoer?
Condensaat dat blijft staan, kost u op drie manieren geld. De eerste twee zijn bekend, de derde wordt vrijwel altijd over het hoofd gezien.
Schade aan de installatie
Vocht hoopt zich op in ketel, filters en leidingen. Dat leidt tot corrosie, storingen aan pneumatische componenten en een persluchtkwaliteit die u niet meer kunt garanderen. Een vollopend filter verhoogt bovendien de drukval, en elke 0,1 bar extra drukval kost ongeveer 0,6 procent extra compressorenergie.
Afvoer als gevaarlijk afval
Condensaat met olie mag niet zonder behandeling het riool in. Laat u het per tankwagen ophalen, dan betaalt u per liter, plus voorrijkosten. Een compressor van 22 kW produceert op een draaidag tien tot vijftien liter. Over een jaar is dat een terugkerende post die een condensaatreiniger meestal binnen één tot twee jaar terugverdient.
Perslucht die u wegblaast
Een tijdgestuurde aftap opent op een vast interval, ongeacht of er condensaat is. Staat hij open, dan ontsnapt perslucht die u net met energie hebt gemaakt. Bij een aftapopening van 4 mm en een werkdruk van 7 bar stroomt er ongeveer 57 m³ vrije lucht per uur weg zolang de klep open staat. Wat dat per jaar kost, hangt volledig af van de instelling:
- 3 seconden per 5 minuten: ongeveer 4.600 m³ per jaar, circa € 75;
- 5 seconden per 2 minuten: ongeveer 19.200 m³ per jaar, circa € 315;
- 10 seconden per 2 minuten: ongeveer 38.000 m³ per jaar, circa € 625.
Gerekend met 8.000 bedrijfsuren, 0,11 kWh per m³ perslucht en € 0,15 per kWh. Dat is per aftap, en de meeste installaties hebben er vier tot zes. Een verliesvrije aftap haalt die post volledig weg.
De omgekeerde fout kost echter net zo veel: opent de aftap te kort of te weinig, dan blijft condensaat achter en krijgt u de schade uit de eerste post. Een tijdgestuurde aftap is daarmee altijd een afweging tussen energieverlies en achterblijvend water.
Welke condensaataftap past bij uw installatie?
Er zijn drie uitvoeringen in gebruik. Ze halen alle drie condensaat uit de installatie, maar bepalen het aftapmoment op een andere manier.
Tijdgestuurd
De aftap opent op een vooraf ingesteld interval. Frequentie en openingsduur stemt u af op de verwachte hoeveelheid condensaat. Geschikt bij een voorspelbare, constante belasting en een beperkt budget, maar het persluchtverlies hierboven is de prijs en de instelling vraagt periodieke controle.
Magnetisch niveaugestuurd
De aftap opent zodra het vlotterniveau is bereikt en reageert daarmee op de werkelijke hoeveelheid condensaat. Werkt zonder externe voeding, wat montage op lastig bereikbare posities eenvoudig maakt. Vervuiling kan de vlotter hinderen, dus periodiek reinigen hoort erbij.
Elektronisch niveaugestuurd
Een sensor meet het niveau, de klep opent verliesvrij en de unit meldt storingen. De logische keuze bij grotere installaties en kritische toepassingen. Vraagt wel voedingsspanning en een hogere aanschaf.
Bij een wisselende condensaatbelasting is een niveaugestuurde uitvoering vrijwel altijd de juiste keuze: u voorkomt zowel achterblijvend water als onnodig persluchtverlies. De Avilo Level Drain is een magnetisch niveaugestuurde aftap die zonder externe stroomvoorziening werkt.
Hoe scheidt u olie uit condensaat?
Een condensaatreiniger leidt het condensaat langs adsorberende scheidingselementen. Die elementen houden de olie vast, waarna het water de unit verlaat met een sterk verlaagd oliegehalte. Er zit geen pomp of regeneratiecyclus in: het proces verloopt op zwaartekracht en adsorptie, en dat maakt het onderhoudsarm.
De Avilo OWS-condensaatreinigers combineren verschillende adsorptietechnologieën. Volgens de productspecificaties komt het olieresidu daarmee onder de 10 ppm. Of u het behandelde water daadwerkelijk mag lozen, bepaalt uw bevoegd gezag: de eisen verschillen per gemeente en per waterschap. Vraag die norm op voordat u kiest, en bewaar de analyse van het effluent.
Let op bij emulgerende olie
Adsorptie werkt bij olie die zich van water laat scheiden. Gebruikt u een synthetische of emulgerende compressorolie, dan blijft de olie in het water zweven en haalt een standaard adsorptie-unit de norm niet. In dat geval hebt u een emulsiesplitsende uitvoering nodig. Controleer daarom altijd het veiligheidsinformatieblad van uw compressorolie voordat u selecteert: dit is één vraag vooraf die veel discussie achteraf voorkomt.
Wat bepaalt de keuze van een condensaatreiniger?
Vier factoren bepalen samen welke uitvoering u nodig hebt:
Compressorcapaciteit
Het uitgangspunt van de hele selectie. De Avilo OWS-serie loopt van 2 tot 60 m³/min maximale compressorcapaciteit.
Aantal aangesloten compressoren
Reken op gelijktijdige werking. Twee machines die tegelijk aanslaan, leveren ook tegelijk condensaat aan.
Bedrijfsomstandigheden
Bedrijfsuren, omgevingstemperatuur en luchtvochtigheid bepalen de werkelijke belasting. Dimensioneer op de piek.
Type compressorolie
Bepaalt of een adsorptie-uitvoering volstaat of dat emulsiesplitsing nodig is, zoals hierboven beschreven.
Voor kleinere installaties is er de Avilo OWS2 (tot 2 m³/min), die u als complete eenheid vervangt zonder losse filterelementen te wisselen. Bij grotere capaciteiten komen bijvoorbeeld de Avilo OWS30 of Avilo OWS60 in beeld. Een te krap gekozen unit raakt sneller verzadigd en haalt de norm niet meer.
Waar let u op bij installatie en onderhoud?
De aftappen en de reiniger vragen weinig onderhoud, maar wel het juiste. Vier punten uit de praktijk:
- Plaats de aftappen vorstvrij. Een bevroren aftapleiding is in januari de meest voorkomende oorzaak van water in het net.
- Sluit meerdere aftappen niet aan op één gezamenlijke verzamelleiding onder druk. De ene aftap drukt dan de andere dicht.
- Zorg voor een vrije, aflopende afvoer naar de condensaatreiniger. Tegendruk verstoort de scheiding.
- Houd de vervangingsintervallen van de scheidingselementen aan en controleer de verzadigingsindicator. Een verzadigd element laat olie door zonder dat u het ziet.
Loop daarnaast periodiek de aftappen na: openen en sluiten ze nog, en zijn de leidingen vrij van verstoppingen? Bij tijdgestuurde aftappen hoort daar het controleren van het interval bij. Hoe vaak dat nodig is, hangt af van de condensaatbelasting, de bedrijfsuren en de olie die u gebruikt.
Condensaatbehandeling van Avilo
Avilo levert condensaataftappen en condensaatreinigers voor persluchtinstallaties van elke omvang, van een losse aftap tot een complete behandelingslijn. Wij adviseren daarbij niet alleen over de componenten zelf, maar ook over de voorbehandeling en de opstelling, want daar wordt in de praktijk het verschil gemaakt.
Stuur ons uw compressorcapaciteit, het aantal bedrijfsuren en het type compressorolie, dan rekenen we de juiste uitvoering voor u door. Bekijk het assortiment condensaatbehandeling of neem contact op voor technisch advies.
NL
EN